| Tatrzańska kolej |
|
Gdy 8 grudnia 1871 roku na dworzec w Popradzie wjechał pierwszy pociąg, dla mieszkańców Podtatrza było to wielkie wydarzenie. Dzięki kolei zaczęły napływać pod Tatry tłumy turystów i gości uzdrowisk. Miasta i wioski leżące przy koszycko-bogumińskiej kolei dostały bodziec do szybszego rozwoju. Dobrym przykładem wykorzystania nowej sytuacji jest Poprad i Nowa Wieś Spiska. Oba te spiskie miasta w krótkim czasie przerosły swoim znaczeniem o wiele sławniejszą Lewoczę, którą kolej ominęła. Miejscowością typowo kolejarską stał się Ważec. Jako druga z kolei wyrosła pod Tatrami osada na brzegu Szczyrbskiego Jeziora. Budowa osady Szczyrbskie Jezioro rozpoczęła się od postawienia w 1872 roku domku myśliwskiego. Potem powstał Nowy Smokowiec (1875), Dolny Smokowiec (1881), Tatrzańskie Matlary (1884), Kieżmarskie Żłoby (1885), Tatarzańska Polanka (1888), Wyżnie Hagi (1890) i Tatrzańska Łomnica (1892). W 1900 roku wszystkie tatrzańskie obiekty hotelowe mogły przyjąć aż 2 300 gości. W 1893 roku w Starym Smokowcu rodziła się historia tatrzańskiej balneologii. Jednak centrum uzdrowiskowym w Tatrach stał się sąsiedni Nowy Smokowiec, w którym w 1875 roku powstał pierwszy pawilon sanatoryjny. Przy jego narodzinach stal nestor klimatoterapii doktor Mikulaś Szontagh senior, lekarz z bogatym doświadczeniem w leczeniu chorób dróg oddechowych, które zyskał w słynnych sanatoriach szwajcarskich. Nad Szczyrbskim Jeziorem wyrastały kolejno dalsze sanatoria, w Tatrzańskiej Polance i w Wyżnich Hagach, które stały się centrum leczenia gruźlicy. W 1923 roku przebywa! tu na kuracji znany czeski poeta Jifr Wolker. Kompleks sanatoryjny w tatrzańskiej osadzie pod Gierlachem stał się w 1941 roku największym w środkowej Europie zakładem leczącym gruźlicę. W latach osiemdziesiątych XIX wieku zaczęła powstawać nowa droga, która biegła w poprzek południowych stoków Tatr Wysokich i łączyła tatrzańskie osady. Później nazwano ją Drogą Wolności (Cesta Slobody). W 1900 roku przejechał po niej pierwszy samochód do Starego Smokowca a w sześć lat później również do Tatrzańskiej Łomnicy. W 1912 roku na trasie pomiędzy Starym Smokowcem a Nową Wsią Spiską zaczęły kursować dzięki niej pierwsze autobusy. Jednak najważniejszym środkiem komunikacji w Tatrach stalą się tatrzańska kolej żelazna. Najpierw była to linia z Wielkiej Łomnicy do Tatrzańskiej Łomnicy (1895) a w rok później na przeciwnym krańcu Tatr pomiędzy Tatrzańską Szczyrbą a Szczyrbskim Jeziorem uruchomiono połączenie wąskotorową kolejką zębatą. Sieć kolejowa zamknęła się wybudowaniem trakcji elektrycznej pomiędzy Popradem i Starym Smokowcem (1908), Starym Smokowcem a Tatrzańską Łomnicą (1911), oraz pomiędzy Starym Smokowcem a Szczyrbskim Jeziorem (1912). Dostęp turystów do Tatr poprawił się w 1908 roku po zbudowaniu naziemnej kolei linowo-szynowej ze Starego Smokowca na Siodełko. Od 1940 roku turyści odwiedzający Tatry mogli wygodnie wyjechać z Tatrzańskiej Łomnicy aż na szczyt Łomnicy. Już przed 1900 rokiem pojawiało się w Tatrach coraz więcej ludzi, których u-rzekła piesza turystyka w przepięknym środowisku wysokogórskim. Wzrastające zainteresowanie Tatrami zachęciło do budowy nowych szlaków turystycznych i schronisk górskich. W początkach turystyki dużo uwagi tym sprawom poświęcało Węgierskie Towarzystwo Karpackie, najstarsza organizacja turystyczna na Węgrzech. Oprócz infrastruktury turystycznej Towarzystwo zorganizowało górską służbę przewodnicką i ratunkową. |