| Przewodnicy górscy |
|
Większość turystów przyjeżdżała pod Tatry bez map i bez wiedzy o górach. Dlatego też musieli oni korzystać z usług miejscowych przewodników górskich. Najlepszymi znawcami Tatr byli polujący na kozice i świstaki kłusownicy, pasterze i poszukiwacze skarbów. Historia zna całe dynastie przewodników górskich. Najbardziej znane to dynastia Gąsieniców, Sieczków, Tatarów i Walów. W XLX wieku do najpopularniejszych przewodników należeli stwolscy pasterze, Jan Ruman Driećny senior i junior. Cenionym przewodnikiem tatrzańskim był słynny jaworzyński kłusownik Janek Łysy. Organizowaniem służby przewodntkiej w Tatrach zajmowały się organizacje turystyczne. Węgierskie Towarzystwo Karpackie już w końcu XIX wieku zaczęło szkołić wszystkich chętnych zainteresowanych pracą w charakterze przewodników. Działalność tę z dobrymi wynikami kontynuował Kłub Turystów Czechosłowackich w ramach którego powstała w 1923 roku organizacja przewodnicka pod nazwą „Zbor tatranskych vodcov z powołania" (Korpus Zawodowych Przewodników Tatrzańskich). Dzisiaj korzystanie z usług przewodników górskich jest obowiązkowe, zwłaszcza w przypadkach gdy wyprawy turystyczne i wspinaczkowe są organizowane do miejsc, do których nie prowadzą wytyczone i oznakowane szlaki turystyczne. Bez przewodnika np. nie można wejść również na najwyższy szczyt Tatr, Gierlach W związku z rozwojem turystyki wysokogórskiej zaczęto budować schroniska turystyczne. Najstarsze było kamienne schronisko zbudowane w 1863 roku niedaleko hotelu Kamzik na Siodełku znane jako Schronisko Rainera. Później zaczęto budować kamienne schroniska w znacznie wyższych partiach gór. W 1876 roku otwarto Schronisko Idziego na Polanie Ra-kuskiej nad Zielonym Stawem, po nim wybudowano następne (nad Wielickim Stawem, Popradzkim Stawem). W 1899 roku, dzięki lekarzowi z Bańskiej Szczawnicy Edmundowi Terry (1856-1917), postawiono schronisko górskie w Dolinie Zimnej Wody. Znajduje się ono na wysokości 2 015 m i nosi imię swojego założyciela. Jest najwyżej położonym czynnym przez cały rok schroniskiem tatrzańskim. Wyżej jest tylko Schronisko pod Wagą, czynne jednak tylko w sezonie letnim. Nowe szlaki turystyczne i schroniska górskie ułatwiły turystom dostęp do szczytów Tatr Wysokich. Najodważniejsi turyści stali się taternikami zdobywającymi jeden po drugim dziewicze szczyty tatrzańskie. Od 1874 roku do 1913 nie było już praktycznie ani jednego szczytu, na którym nie stanęłaby noga taternika. Z biegiem czasu zaczęli oni stawiać przed sobą coraz trudniejsze cele. Inspirowani przykładem kolegów z Alp, rozwinęli współzawodnictwo w pierwszych wejściach na tatrzańskie ściany. Po pierwszej wojnie światowej słowaccy taternicy wyczynowi zorganizowali się w Towarzystwo Taterników, JAMES. Od 1919 roku zorganizowali się również słowaccy turyści. Założyli Tatrzańskie Towarzystwo Turystyczne, które po fuzji z Klubem Turystów Czeskich przekształciło się w ogólnokrajowy Klub Turystów Czechosłowackich. Czołowy przedstawiciel Klubu Milos Janośka założył w 1921 roku miesięcznik turystyczno-krajoznawczy „Krasy Slovenska", do którego dołączył w 1931 roku kolejny periodyk „Vysoke Tatry". Obydwa czasopisma wychodzą do dzisiaj. Po 1945 roku Tatry stały się bardziej ludowe. Przyczyniły się do tego głównie związki zawodowe, organizując masowy wypoczynek i inne formy turystyki grupowej. W pierwszych latach powojennych pod Tatry przyjeżdżało zaledwie około 20 000 turystów. W szczytowym okresie w połowie lat osiemdziesiątych odnotowano w Tatrach Wysokich aż 4 miliony turystów rocznie. Masowy napór przyjezdnych z kraju i zagranicy ustał dopiero po 1989 roku. Nowe warunki polityczne i gospodarcze odbiły się tak na ilości turystów, jak i na ich strukturze społecznej i narodowościowej. Po częściowym spadku przyjazdów na początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy to zmniejszyła się liczba gości przede wszystkim z Czech, Węgier i Niemiec, ilość turystów odwiedzających Tatry zwiększa się jednak z każdym rokiem. Po odrzuceniu kandydatury Tatr jako miejsca Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2002 roku region tatrzański ubiega się o organizację Igrzysk w 2006 roku. Kandydatura Tatr na organizatora Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2006 roku uczyni z nich w niedalekiej przyszłości znany w świecie ośrodek sportów zimowych i turystyki. |